He karere whai kiko tenei. Kua eke tatou ki roto i te rautau rua tekau ma tahi, kua tino rerekee nga wa i roto i nga tau 150+ kua hipa mai i te wa i hoatu ai e te Atua tana whakaakoranga motuhake mo te hauora. E rave rahi tei faatupu i te hoê haapaoraa no nia i te maa, ma te tapao i to ratou paieti ia au i te faito teitei o to ratou faito i nia i te faito o te maa pureraa.

Kaua e kata. Peneia‘e ua matau outou i te tahi pae o te faaohipa mau ra i tera haapaoraa, noa ’tu e eita ratou e farii i te reira. Kua whakatauritea ano koe ki etahi atu e tata ana ki a koe mo te kai, a ka kite koe i te pai o te kai i runga i te taumata teitei ake i runga i te tauine puritanical? Kia pono. Ki te pera, whakina. Ripeneta. He karakia mahi tena, ehara na te Karaiti.

Ko te hunga e whakanui ana i te kai pai i te wa e tautoko ana, kaore ranei e whakatupato ana mo te kano kano ira, he ahua karakia to ratou engari ka whakakahore i te mana o te Atua. I roto i teie tumu parau poto, e ite outou i te hoê mana‘o e ere i te mana‘o haaparuparu no te ea o tei au i te mau tau e ora nei tatou e i te hoê â taime e mea faahanahanahia te Atua. Te pure nei matou ia ite outou e mea haumǎrû e te tano no teie mau mahana hopea nei.

He Hiringa Hauora

Ka whakamoemiti ahau ki a koe; he mea whakamiharo hoki au mahi; e mohio ana ano toku wairua. (Salamo 139:14).

Ko te turanga o te tiaki hauora pono ko te maioha ehara i te mea ko te hoahoa whakamiharo, engari ko te hiranga wairua o o tatou tinana e kiia ana i roto i te Paipera:

He aha? A kahore koutou i matau, he whare tapu to koutou tinana no te Wairua Tapu i roto na ia koutou, i homai nei e te Atua; a ehara koutou i a koutou ake? (1 Koriniti 6: 19)

Ia maramarama tatou e e hiero to tatou tino no te Varua o te Atua, e ti'a ia tatou ia faafaaea no te feruri i te mea ta tatou e faati'a ia rave i taua hiero ra. E mea faufaa roa ia vai viivii ore noa tatou. Kaua rawa te tangata e kuhu ki roto ki to wahi tapu ki te wero i nga tohutohu rereke, na te tangata i hanga hei mahi ma to tinana. He mea nui ake tenei i to hauora tinana. Ko nga kaha katoa ki te pupuri i te oranga tinana he iti noa iho te utu mena ka tapaea te oranga wairua ki runga i te aata o te hanga ira tangata.

He maha kei te whakahee ki te tango i nga kano kano Covid na te awangawanga mo nga paanga ki o raatau hauora tinana, engari ko te take o te Paipera kia karohia na te mea he te maha o te kararehe e haaviivii ai i te hiero o te Varua Maitai e na reira e horoi ai i te i‘oa o te taata e farii ra i roto i te buka ora.

He aha hoki te pai ki te tangata, ki te riro ia ia te ao katoa, a ka kore he ora mona? he aha hoki ta te tangata e hoatu ai hei utu mo tona wairua? ( Mataio 16:26 )

I runga i tenei ahuatanga, he iti ake to tatou oranga tinana—engari he mea nui tonu! He tangata wairua, he tinana hoki tatou, me tiaki te tinana me te wairua. Ko te ngakau o te aroha ka mahi ki te Atua ma te pai ka taea e tetahi, tae atu ki te tautoko i te hauora.

E te hoa aroha, nui atu i nga mea katoa taku inoi kia kake koe ki te pai, kia ora, kia pera ano me tou wairua kua kake ki te pai. ( Ioane 3, 1:2 )

Ko te patai, he kotahi te kai me te ahua o te noho ka taea e te katoa te whai hua? Me whai whakaaro tatou he ahurei nga tangata katoa, ina koa i tenei reanga o muri nei me te nui o te mate mate mate mate, te kore kai, nga mate me etahi atu mate o te tinana me te hauora e tino piki haere ana i roto i nga tekau tau tata nei. Ko nga mea e homai ana i te kaha me te hauora ki tetahi, he maha nga wa e ngoikore ai tetahi.

I a tatou e anga whakamua ana, ka anga whakamua tatou i tenei awangawanga, engari ko te tuatahi, kia maumahara tatou ki te hurihanga o te ao mo a tatou kai na roto i nga whanaketanga hangarau o tera rau tau.

Ko te "Green Revolution"

Ko te kupu "matomato" i enei ra kua tae mai hei tohu mo nga maataapono mo te tiaki i te taiao me te whanaketanga tauwhiro, engari ehara i te mea i pera tonu. I waenganui o te 20^th I te rau tau, ka mau te "Green Revolution" ki te ao i te wa ka timata te whakamahi tongi matū ki te pahū, ka huri nga mahi ahuwhenua ki nga paamu nui, kotahi noa. Ko te tangata e whakahaere ana i nga mahi ahuwhenua.

Mo nga mano tau, i whakawhirinaki katoa te tangata ki te Atua mo te whenua momona me te whai hua. Engari he tikanga ano ta te Atua i whakahaere ai ia mo te whenua:

Ki te haere koutou i runga i aku tikanga, a ka pupuri i aku whakahau, ka mahi hoki; Na ka hoatu e ahau he ua ki a koutou i te wa e tika ai, a ka tukua mai ona hua e te whenua; a ka hua nga hua o nga rakau o te parae. (Levitiko 26:3-4)

I te taenga mai o te tongi matū i puta ai te hurihanga kakariki, i te mutunga ka taea e te tangata te kaha ki te whakahaere i nga mahi kai. Inaha, ua nehenehe ta ’na e faatupu i te mau raau tupu ma te au e e hotu mai i te mau hotu rahi, ma te ore e tiaturi rahi i te Atua, o ta ’na hoi i ore i tiaturi, e te faatereraa ta ’na i ore i hinaaro.

Engari ko nga ahua ka taea te tinihanga. Ko te hiahia o te tangata ki te nui ake pea te putake o te whanaketanga o nga maara kai ka nui ake nga hua i runga i nga rakau iti, i te nui atu ranei o te witi mo ia kakau, engari ko nga rangahau e whakaatu ana ko te kounga kai o nga hua ka waimeha i te wa ano. Ko te raupapa "Whaia te Kai" a te BBC pūrongo e…

Ko nga uara kai o etahi huawhenua rongonui, mai i te apareka ki te parakihi, kua tino heke mai i te tau 1950. I kitea e te rangahau a Amerika i te tau 2004 nga matūkai nui i roto i etahi maara maara ki runga ki te 38% iti iho i te waenganui o te rautau 20.

I tua atu, ko nga riha me nga mate he raru tonu ka taea e tenei ra te whakangaro mai i te 10-90% o te hua, e 35-40% te mate mo nga hua kai.^[1] Heoi i tono ano te Ariki mo to tatou whakawhirinakitanga mo te kanga o nga riha:

Kua kanga, kua kanga koutou: kua tahaetia hoki e koutou taku, ara tenei iwi katoa. Mauria mai nga whakatekau katoa [o nga hua] ki te whare taonga, kia whai kiko [kai] i roto i toku whare, ka whakamatauria ahau inaianei. e kii ana te Ariki o nga mano, ki te kore e whakatuwheratia e ahau nga matapihi o te rangi mo koutou, a ka ringihia he manaaki ki a koutou, a kahore noa iho he wahi mo reira. A ka riria e ahau te kai kai, he mea mo koutou, a e kore e huna e ia nga hua o to koutou oneone; e kore ano e marere noa nga hua o ta koutou waina i te parae, e ai ta Ihowa Ariki o nga ope. (Malachi 3: 9-11)

I taua wa, ko nga whakatekau i mehua te nuinga ki nga hua o te mara, kaua ki te moni, a ka kawea mai hei whakamahi ma te Ariki. Ka pehea te rereke o nga ahuatanga mehemea ka whai tonu i enei ra e te hunga e whiwhi hua ana i te mara? I hangaia e te Atua te ao ki te whakahaere i runga i te tikanga o te whakawhirinaki ki te Atua me te ngohengohe, engari ko te tangata, e whai tonu ana ki te whai i ona ake ara (kino), ka ngana ki te rapu huarahi rereke hei karo i te kanga o tana tutu. Ko te ahua nei ka mahi mo tetahi wa, engari i te mutunga, kaore e taea te pupuri i te ora:

He huarahi ano tera e tika ana ki ta te tangata titiro, ko tona mutunga ia ko nga huarahi ki te mate. (Maseli 14:12)

I te whai a te tangata kia kaha ake te whakahaere i nga mahi ahuwhenua ki te whakapai ake i nga hua o nga hua me te hinga i nga mate na nga riha me nga mate, kua rawekehia e ia te tohu ira o a tatou kai. Kua tukuna he patent mo enei kakano kua whakarereketia, ka kitea inaianei i roto i te whanuitanga o nga kai tukatuka hokomaha. Ko te soy, te witi, te huka, me te canola etahi o nga kai tino whakarereke i te ira ka uru ki roto i nga kai tukatuka, i te nuinga o nga wa kaore he whakaritenga tapanga (ina koa i Amerika Te Tai Tokerau).

Ko te kai o te ao ehara i te mea he 100 tau ki muri. He rite tonu te ahua, kua kowhiria pea mo nga waahi whaihua, engari kaore e kaha ki te tautoko i te oranga kia rite ki tera i mua. Inaianei kei te pupuhi te mirumiru kai, a kei te anga atu te ao ki te panui ahuwhenua hei hua. Ko te tikanga, ko etahi pera i a Bill Gates kei te hoko whenua paamu i Amerika—e 242,000 eka.^[2]—mehemea ki te ngana ki te whakapai ake i te hua. Ko te mea pono, ko te whakakaha ake i te kaupapa kaariki hou. Ko taua Bill Gates ano e whakatairanga ana i nga pepeke hei puna kai o te pūmua. Ko etahi kei te mahi i nga pakihi pokai namu ki te tautoko i te kaupapa o te rangi ma te whakakore i te mahi mīti hua mewaro. Engari ko te raruraru hohonu ake ehara i te mewaro, i te whakamahanatanga o te ao; na te hara e whakangaro i te aorangi.

Te Hurihanga i te Paradigm

I etahi wa ka hoatu e te Atua he kai motuhake mo tana iwi. Ei hi‘oraa, a haere noa ’i Iseraela i roto i te medebara, ua horoa Oia na ratou i te hoê maa taa ê e te ite-ore-hia ta ratou i pii mana. Ua faaara atoa Oia i Ta’na mau tahu‘a ia tia‘i i to ratou mana haavaraa, tei titauhia no to ratou toro‘a mo‘a.

Kaua e inumia he waina, he wai whakahaurangi ranei [Arona], me a koutou tama ano hoki, ina haere ki roto ki te tapenakara o te whakaminenga, kei mate koutou: hei tikanga pumau tena ki o koutou whakatupuranga: Kia wehea ano e koutou te tapu me te noa, te poke me te ma; (Levitiko 10:9-10)

I te mutunga o te wa, he mahi motuhake ta te Atua mo tana whakatipuranga whakamutunga hei whakatutuki. Ka karangahia ratou hei iwi kingi me nga tohunga ka ora i nga mate o te whenua, na reira me tiaki o ratou hinengaro me te karo i te waipiro.^[3] pera me ta te Atua i whakahau ai ki nga tohunga o mua. I roto râ i te faaineineraa, ua horoa atoa te Atua i te haapiiraa taa ê no To ’na nunaa.

Te ite ra te Fatu i te mau hinaaro o te tau e te rave ra oia mai te au i te reira. I te rautau tekau ma iwa, ko te hiahia kia mawehe atu i te kai toharite o tera wa, he nui rawa atu nga kaarai me te taumaha o nga ngako kararehe me nga kai. Ua haamata te Ekalesia—te feia ihoa ra tei fatata roa i te faahuru-ê-raa i To'na Varua—i te faaohipa e te haapii e, e tia ia faaapîhia te maa, no nia iho â râ i te amuraa i te i‘o.

Mo nga tau 150 e whai ake nei, i kitea te whai take me te whai hua o taua tohutohu me nga painga kua whakamanahia e te pūtaiao. I roto i to tatou reanga, heoi, he tokomaha kua mau i tenei me te oma ki te kore e aro ki te toenga kai. Ko te mutunga mai, he maha nga kaiwhenua me nga kai vegan e kai ana i nga warowaiha nui atu i te pai mo ratou, me te paheketanga o te uara matūkai o nga hua me te nui haere o nga awangawanga mo te haumaru kai, ka marama te tangata he aha te take. Ko te Karaiti kei roto i a koe, te Ira o te kororia) Eita te Fatu e tuu i te poroi no te oraora-maitai-raa o te senekele ahuru ma iva i roto i te mau haapiiraa faufaa e tia i te 144,000 XNUMX ia haapao.

He rite tonu ki nga apotoro he iti noa nga kaupapa matua mo nga whakapono o nga tauiwi, ​​a kihai i utaina tetahi atu taumahatanga ki runga ki a ratou:

I pai hoki ki te Wairua Tapu, ki a matou hoki, kia kaua e utaina ki a koutou tetahi atu whakataimaha, ko enei mea tika anake; Kia mawehe koutou i nga mea e patua ana ma nga whakapakoko, i te toto, i te mea kua notia te kaki, i te moe tahae: ka tiaki koutou ia koutou i enei mea, ka pai ta koutou mahi. Kia ora koutou. ( Ohipa 15:28-29 ).

Kia marama, ehara i te mea i he te korero hauora. Ka taea te maarama mai i nga maataapono pai, engari he mea tino tika ki te wa i hoatu ai. Ua ite te Fatu e, na roto i te hamani-ino-raa te taata i to’na ite rahi, e riro te reira ei mau tauiraa ri‘ari‘a o te maa o te titau i te hi‘opoa-faahou-raa i te pae no te ea. A ape i te toto, eiaha noa i roto i ta outou maa (mai te huru o te mau “mea i notia”), a ape atoa râ i te mau pâmuraa toto, mai te peu e e nehenehe te toto e haapapuhia. mai i te kaituku kano kano!

He tino kino ki te mau ki roto i te punaha whakapono karekau e tau ki te ao tuturu. He tohutoro mo te tinihanga-whaiaro me te mutunga ka kaha te pohehe. Ua faariro te tahi pae i te hoê huru oraraa taa ê ei tuhaa no ta ratou evanelia, tera râ, i te mea e ua horoa te Atua i te mau haapiiraa maitai no nia i te oraora-maitai-raa, ua riro te reira ei haamaitairaa, eiaha râ ei tumu no te ora. I tua atu, i hangaia mo nga hiahia o te 19^th rau tau, engari kei te ora te Ariki, kei te homai e ia nga tohutohu o naianei mo tenei wa.

Hauora i roto i te Apocalyptic Times

Ko ta tatou whakaaro nui, he aha te mea e tino whakanui ana i te Atua i roto i a tatou tikanga kai? Mena ka pupuhi te tangata i te mate kai i muri i te kai i te kai "hauora", he tika tonu te kii he hauora mo taua tangata? I runga i nga hiahia tinana rereke o ia tangata, me kaha ake taatau ki te mahi takitahi. Te tumu no te amuraa, o te horo‘araa ïa i te tino i te turu ta’na e hinaaro, ia nehenehe ia outou ia rave i te ohipa ta te Fatu i tuu i mua ia outou ma te puai, te puai, e te mana‘o maramarama—i muri a‘e e ono mileniuma o te ino na roto i te hara. Me kai tatou kia ora ai tatou, kaua ki te ora ki te kai i tetahi momo kai. Ki te kore ta tatou kai e tautoko ana i a tatou engari ka raru tatou i te ahua kino o to tatou tinana ki a ia, na ma tatou te mahi ki te whakarereke.

Inaha, ua tomo tatou i roto i te hoê tau ua ino roa te fenua i te mana ino o te taata, e ere i te mea paari faahou ia taotia tatou i te mau mea ta tatou i taa roa mai te mau ravea “maitai roa ’‘e”. Ko te whiwhi kai tika mai i te kai vegan, hei tauira, ehara i te mea iti. Me tino tupato ki te whakarite kia whiwhi te toenga o nga matūkai ma te tika o nga momo momo. A, ki te whakatutuki i tena, me whakamahi nga kai utu nui i roto i nga rahinga nui, na te mea kaore e taea e te nuinga.

I tua atu, ko te nuinga o nga wa kaore e taea e te tangata te kai i te nui o te kai e hiahiatia ana kia whiwhi ai ia i nga matea kai o ia ra mai i te kai vegan — ina koa ka whakamahia katoa. Koinei tetahi o nga take e pa ana tenei kai ki te mate taimaha. He pai te ngaro o te taumaha, engari he aha mena ka kitea e koe, hei tauira, ka puta he koiwi paparinga me nga kanohi totohu na te iti o te ngako o te tinana?^[4] Koinei te pikitia o te hauora? Kao, he pikitia o te ngoikoretanga, a ka pai koe ki te hoki whakamuri me te mohio ahakoa te ahua o te hauora, kaore to kai i te whakarato i nga mea e hiahiatia ana e to tinana kia mau tonu ai te tangi.

Ko nga hua kararehe he takahanga mai i nga koretake o te kai. Mena ka kai te kau i runga i te tarutaru kore matūkai, hei tauira, he iti te hua o te miraka, engari he rite tonu te pai o te miraka ka mahia. Na reira, ki te whiwhi i te toenga pai o te kai kia pai ai te ahua o te tinana, ka pai pea te whakamahi i nga hua kararehe.

Waihoki i enei ra, ko te kai mīti he huarahi tino whaihua hei pupuri i te kai taurite, ina koa i nga waahi maha o te ao, he iti nei nga momo nati, witi, hua me nga huawhenua. Me ako noa mai i te tauira o Iharaira kia kaua e kai mo nga take he. He tokomaha o ratou i mate i te hiahia o te hiahia ki te kikokiko,^[5] ahakoa te nui o te mana i homai e te Atua. Ko ta tatou e kai ai, me kai e tatou kia ora ai te Atua, kia whai kororia ai te Atua, kaua hei whakamana i nga hiahia o te kikokiko.

Ko te kaupapa matua kare e rereke: Kai kia ora. Kaua e noho ki te kai kaiwhenua (kare a Ihu) me te vegan ranei, engari he Karaitiana. Ma ia tangata e whakatau he aha te mea e pai ana mo te oranga o tona tinana me te whai i tera. Mena ka urupare kino to tinana ki to ahua noho, katahi ka huri i to momo noho kia kitea ra ano e koe te mea pai. Kaua tetahi e whakapono he pai te kai kotahi mo te katoa. He maha nga ahuatanga rereke ka pa ki te ahua o te tinana o te tangata ki te whakauru i te kai. He maha, he rerekee hoki nga tikanga metabolic, a he maha nga take mo te kore taurite e pa ana ki te whai hua etahi kai ki te tinana, kaore ranei.

Ahakoa nga ahuatanga o te taiao i noho ai tetahi ka whai paanga nui. Ei hi‘oraa, e rave rahi no te pae apatoa o Helemani, Auteteria, e te mau tuhaa fenua tapiri mai tei roohia i te mau faahopearaa roa o te toparaa atomi no Chernobyl i te matahiti 1986, i reira te mau repo i haaviiviihia i te radioactive i roto i te mau ahuru matahiti.^[6] No reira kare he mea miharo, ka kaha ake etahi mate ki reira me etahi atu rohe e pa ana.

Mo te hunga e mate rūmātiki, he mate autoimmune e pa ana ki nga hononga o te tangata e kino ana e kore e taea te whakahoki, he pai te pau o te cartilage hei whakaroa i te kino o nga hononga me te whakaiti i te mamae tonu, i te mea kaore te kai kaiwhenua e whakarato i taua whakamarumaru. Ko te tikanga o te "kai kia ora" ko te karo i te kai me te mamae i te mamae o te pakaru o nga hononga? Ehara i te pai ki te kai i nga mea e tautoko ana i te tiaki o nga hononga, e pai ake ai te oranga?

Hauora me te Hangarau Hou

Ko te hangarau hou ehara i te raru autaki pera me Chernobyl. He patai ano mo te hangarau e pa ana ki a tatou kai. Tuatahi, engari, whakaarohia ko te whakanui ake i te matauranga, ahakoa he maha nga wa e tukinotia ana, ka whai hua tonu - ina koa ko te hangarau rongoa. E hia nga oranga kua ora i nga rongoa hou? Ko etahi ka ngana ki te hinga i o ratau mate ma te whakamahi i nga rongoa taiao (ka whai hua mena ka ata whakamahia ma te kaha), engari he tokomaha kua mate na te kore o te ako tika me te mohiotanga pai. Ko te rongoa o naianei ehara i te mea kino. Kia mohio, kia whai whakaaro nui, kia whai whakaaro.

Engari, he pai ki te karo i te whakamahi i nga rongoa whakarereke-hinengaro na te mea ko te hinengaro te wahapu korero ki te rangi, te urunga mai o te Wairua Tapu, kia noho tuwhera tonu, kia marama tonu, kia kore ai e tau to tatou whakaaro. Ka taea hoki e a tatou kai te pa ki o tatou hinengaro, no reira mena he kai (he nui ake ranei) ka whakapouri i to hinengaro, ngana ki te karo i tera ahuatanga hei whakanui ake i to maaramatanga hinengaro.

Inaianei, kei te whanake tetahi atu awangawanga. Kei te kaha nga kaiputaiao ki te mahi hangarau^[7] ka taea e te tangata te whiwhi Kano kano Covid-19 mai i te kai huawhenua whakarerekē ira. Ko te whakaaro kia noho whanui te kano kano ira ma te kai e kai ana tatou. Ko te rētihi he kowhiri rongonui hei pupuri i te mahi o nga kano kano i roto i te tinana i te mea ka kai hou. Mo te tangata e mohio ana ki te mea whakarihariha ki te ururua, ka ara ake nga haki whero nui! E rua nga patai nui ka puta ki mua:

• He kino ki te taha morare te kai i nga kai kua whakarereketia e te ira? Na

• He rite te werohanga huawhenua ki te werohanga, mo te whare tapu o te tinana?

Ahakoa ko te hanga ira ira o te kai kei te whakararuraru i te rohe hangahanga a te Atua, me tetahi mea ka karohia e te kaiputaiao hinengaro mo te whakaute mo nga mea i hanga e te Atua, me maarama tatou he aha te mea e poke ai te tinana. Ua horoa Iesu i te hoê haamaramaramaraa papu no nia i teie tumu parau:

Kiano koutou i matau noa, ko nga mea katoa e tapoko atu ana ki te mangai ka riro ki roto ki te kopu, ae akiritia ana ki te poka? Tena ko nga mea e puta mai ana i te mangai e haere ake ana i te ngakau; e whakapokea ana e ratou te tangata. ( Mataio 15:17-18 ).

Kua marama a Ihu: ehara i te mea e kai ana tatou e poke ai te tangata, ara, te whare tapu o te Wairua Tapu. Ko nga mea o te ngakau—ko nga whakapono me nga whiringa ka mahia e te tangata me te korero korero, ka taea te whakapoke. No roto mai i te aau e faaite ai te hoê taata i to ’na taiva ore e to ’na tiaturi i ta te Atua hamaniraa e e faaara ma te vaha ia vetahi ê. Na te ngakau te tangata e pirangi ana ki nga mea i tangohia e te coronavirus, a ma te waha te tono kia werohia.

Ko te kano kano kano kano kare e kuhu ma te waha, ka uru ki roto i te kopu ka pehia ki raro i te wharepaku. Engari, ka kuhu ma te ngira ki te kore he kuaha, ki te waahi i hangaia hei pakaru i nga arai o te tinana o te tinana, kia taea ai e ia te wea atu. te wahi e kore e tika.

Engari me pehea te "kano kano kai"? Ko tenei "huamata kano kano" ka kainga ma te waha! Me pehea e mahi ai? Ko te ahua kino o nga kano kano ira e waatea ana i enei ra ko te whakarereke i o miihini ira (a te Atua). (Ehara tenei i te whakapae, i te whakaaro whakahiato ranei. He tika mai i nga korero whaimana.^[8]) Ka taea tenei ma te waha?

Ko te whakautu poto, Kao, engari ehara i te mea ngawari te take. Ka werohia nga kano kano kai ki roto i te tipu (penei i te rētihi) ka kainga. He aha nga mahi kano kano Covid-19 i roto i te tinana o te tangata, kei te mahi nga kairangahau me te rētihi. No reira, ka akiakihia te rētihi ki te whakaputa i te "pike pūmua" o tāwāhi hei ātete ki a tātou ake pūtau e akina ana ki te mahi. Ehara te rētihi i te wāhi o te whare tapu o te Wairua Tapu.

Engari ki te kai hou koe i te rētihi, ka tauhohe te tinana ki te pūmua Covid spike ira (i hangaia e te rētihi) na te mea ka pa ki tetahi huaketo, ka mahi te punaha mate i runga i ta te Atua hoahoa ki te whakakore i te tinana ke. Ehara i te mea pai, engari kaore i te rite ki te patipati. Noa ’tu râ, i te mana‘ohia e te faahuru-ê-hia ra te mau mea i poietehia e te Atua no te mau opuaraa miimii a te taata, e ere ïa i te mea hanahana na te Atua ia maiti i te amu i te maa i haaviiviihia e te taata ia nehenehe tatou e ape i te reira. Ia hoohia teie mau “hua” o te horoa i te kano kano i mua i te iwi, ka whiriwhiri ma te mohio ki te kai i te kai hei huarahi “haumaru ake” ki te kano kano kano me te whakatutuki i nga whakaritenga a te hapori, kaore e kiia he kai e tapaea ana ki nga whakapakoko? E faaite te reira i te hinaaro ia riro “no teie nei ao” e ere hoi te mau pǐpǐ a Iesu.

Ki te kino te ao ki a koutou, e mohio ana koutou i kinongia ahau i mua i a koutou. Mehemea no te ao koutou, e arohaina e te ao ona: tena ko tenei ehara nei koutou i te ao, naku koutou i whiriwhiri i roto i te ao, koia te ao ka kino ai ki a koutou. ( Ioane 15:18-19 )

Ko to tinana, hei whare tapu o te Atua, kia ora tonu. Ka horoi tatou i nga kai hou hei whakakore i nga huakita kino me nga huaketo ka mauria e ia, engari kaore e taea mena ka hangaia te kai i tera huarahi. Karekau he tangata e pirangi ki te paihana kai, no reira me mohio kei hea to kai me te whiriwhiri i te mea pai. Na ka whakawhirinaki ki te Atua.

Ka kai tatou, ka kuru, ka mirahia nga ruma o a tatou kai i roto i te waha, ka pakaruhia te DNA me nga pūmua i roto i a tatou kai ki roto i o raatau waahanga iti me te waikawa amino. Ka huri, ka uru enei ki roto i te pakitara o nga whekau ki roto i te toto, i te mutunga ka tohatohahia ki te waahi e hiahiatia ana mo nga pūtau ki te hanga i to ake DNA me nga pūmua kia rite ki nga tohutohu a te Atua, kaua ki ta te tangata. Ko aua waikawa karihi me te waikawa amino he momo tipu, kararehe ranei (kei roto i nga mea ora katoa he DNA me nga pūmua).

No reira, no te pahono i te mana‘o ri‘ari‘a e e nehenehe te hoê taata e amu noa e tae noa ’tu i to ’na pohe mure ore, ua tano te mau parau a Iesu:

Na ka mea ia ki a ratou, Ha, he kuware ano koutou? Kahore koutou i matau, ko nga mea katoa o waho e tapoko nei ki te tangata, e kore ia e noa i era; No te mea e kore e tapoko ki tona ngakau, engari ki te kopu a puta ana ki te poka? (Mark 7: 18-19)

Ko te whiriwhiri ki te tuku i te kaha ki te kano kano kano he take o te ngakau (te hinengaro), me te iti ake, ko te whiriwhiri i taau kai he mea ano na te ngakau (te hinengaro), no reira kia tupato ki aua waahi. Me mohio tatou ki ta tatou e kai. Papu maitai, aita te parau a Iesu i faataahia no te mau taata atoa, mai te mea ra e te mana‘o ra tatou e ia tuu noa tatou i te reira i roto i to tatou vaha, e mea maitai ia amu. E mohiotia ana he kino etahi kai. Ko etahi o nga pakiaka ka taea te kai he paitini ki te kore e maoa tika;^[9] ka mate pea etahi ika o waho ki te kore e ata rite^[10] (a he maha nga ika e whakaemi ana i te mēkuri ki roto i o ratou kikokiko mai i te poke o te moana, na reira me iti te kai).

Ahakoa he tipu, he kararehe ranei, he mea tino nui i tenei ra te mohio mo to kai, no hea mai, me pehea te taka. Whakaakohia koe me te whai i nga tikanga e tika ana kia mohio kei te whiwhi koe i te kounga pai o te kai e kaha ai to tinana me te whakaputa i te reo hauora, e kore e huri i a koe ki te ngako, e kore hoki e waiho to kikokiko kia totohu i waenga i ou wheua.

I tua atu, he maha nga awangawanga mo te hauora e pa ana ki nga hua kararehe i ahu mai i te ahua o nga kararehe e tukatukahia ana e te wheketere i runga i nga hua kaore i te pai me te hauora. Ka tata atu koe ki te puna o to kai, ka kaha ake to maia mo tona kounga. Kia mohio koe ki nga kaiahuwhenua iti o to rohe me te whakahoa i a koe e ngana ana ki te whakapumau i to tipu me nga hua kararehe mai i nga puna ka taea e koe te whakawhirinaki ki te tuku kai kounga pai.

A ehara i te mea mo te kounga anake. I whakaatuhia e Haina i a Shanghai ka tangi i te hiakai i nga wa e kati ana, i nga wa apocalyptic, ka noho morearea te oranga kai ina tino matara atu tetahi i te puna kai.

I te opaniraa, a hi‘o na e i roto atoa i te Faufaa Apî, i roto i te tahi mau faaueraa ta te mau aposetolo i tuu mai, te vai ra te haapaeraa i te toto.^[11] Kua rere pai ranei te toto o to kikokiko? Ko te kai toto he mea whakarihariha ki nga Hiperu, me te kai poaka me etahi atu kai poke (he wehewehenga i mohiotia i mua i te waipuke).^[12] Me whakaaro te tangata mehemea he honore ki te Atua te kai i nga mea i kiia e ia he mea whakarihariha, he poke. Kia mohio koe me pehea te whakarite o to kai, me te whai i nga tohutohu a nga apotoro kia karohia te toto.

He tika nga mea katoa maku, otira e kore e pai katoa: he tika nga mea katoa maku, otira e kore ahau e pai ki tetahi tangata. Ko nga kai mo te kopu, ko te kopu mo nga kai: heoi ka ngaro tenei i te Atua me era hoki. Ehara hoki te tinana i te mea mo te moepuku, engari ma te Ariki; ko te Ariki hoki mo te tinana. ( Korinetia 1, 6:12-13 ).

Whakaritea maau te kai me te mahi kai e tika ana mo nga momo matea o te tinana.

E rua nga mea ka ui atu ahau ki a koe; kaua e kaiponuhia ki ahau i mua i toku matenga. Kia matara atu i ahau te korero teka me te hianga. Kaua e homai te rawakore ki ahau, te taonga ranei; whangaia ahau ki nga kai e hiahiatia ana e ahau. (Maseli 30:7-8 CSB)

E hau atu i te mau mea atoa, ia haamo‘a to outou tino na roto i te patoiraa e te aperaa i te mau mea atoa o te nehenehe e haafifi i to outou ADN e e horoi i to outou i‘oa i roto i te buka ora a te Arenio.